Autor: Pati
Aktualizacja: sierpień 2026
Ten poradnik został napisany przez redakcję, a narzędzia AI posłużyły wyłącznie do weryfikacji faktów i spójności treści — nie do jej generowania.
Z czego składa się lakier do włosów?
Z polimeru i rozpuszczalnika, a wszystko poza tym jest dodatkiem modyfikującym jedną z dwóch rzeczy: sztywność filmu albo sposób, w jaki produkt wychodzi z opakowania. Warto to wiedzieć, bo pozwala czytać skład od właściwej strony — najpierw szuka się polimeru, a nie listy „składników aktywnych”.
| Grupa | Przykłady w składzie (INCI) | Po co jest w produkcie |
| Polimer utrwalający | PVP, VP/VA Copolymer, Acrylates Copolymer, Acrylates/Octylacrylamide Copolymer, VA/Crotonates Copolymer, Polyquaternium-4, Polyquaternium-11 | Tworzy film, który spaja włosy w punktach kontaktu i usztywnia je. To on odpowiada za całe utrwalenie |
| Rozpuszczalnik | Alcohol Denat., SD Alcohol 40-B, Aqua | Rozpuszcza polimer i pozwala go rozpylić. Odparowuje w kilka sekund, zostawiając na włosach sam polimer |
| Gaz nośny (w aerozolach) | Dimethyl Ether, Propane, Butane, Isobutane | Wypycha zawartość z puszki i rozbija strumień na drobne kropelki. Dimethyl Ether działa też jako rozpuszczalnik |
| Plastyfikatory i emolienty | Dimethicone Copolyol, Cyclopentasiloxane, estry, PEG-12 Dimethicone | Zmiękczają film, żeby nie pękał i nie sypał się białym pyłem, oraz dodają połysku. Kosztem części utrwalenia |
| Neutralizatory | Aminomethyl Propanol, Triethanolamine | Zobojętniają grupy kwasowe w polimerach akrylowych, co decyduje o ich rozpuszczalności i o tym, jak łatwo lakier się zmywa |
| Dodatki wizerunkowe | Panthenol, Tocopherol, hydrolizaty białek, olejki, ekstrakty | W tym stężeniu i przy tym czasie kontaktu ich rola jest głównie marketingowa — patrz sekcja o składnikach pielęgnacyjnych |
Źródło: Robbins, 2012
Który polimer trzyma w wilgotnym powietrzu?
Kopolimery VP/VA i akrylany, a nie samo PVP — i to jest najczęstsza przyczyna sytuacji, w której ten sam lakier działa zimą, a we wrześniu przestaje. PVP jest polimerem dobrze rozpuszczalnym w wodzie i higroskopijnym: pochłania wilgoć z powietrza, film mięknie i utrwalenie puszcza. Dodanie do łańcucha octanu winylu, który jest hydrofobowy, zmniejsza to pochłanianie — dlatego kopolimery VP/VA trzymają w wilgoci lepiej niż czyste PVP, a im większy udział części hydrofobowej, tym odporniej, ale i tym sztywniej.
| Polimer w składzie | Jak się zachowuje | Odporność na wilgoć |
| PVP | Mocne utrwalenie na suchym powietrzu, ładny połysk, łatwo się wyczesuje i zmywa wodą | Niska — jest higroskopijny, w wilgotnym powietrzu film mięknie i klei się |
| VP/VA Copolymer | Standard rynkowy i kompromis: dobre utrwalenie przy zachowanej możliwości wyczesania | Średnia do wysokiej, zależnie od proporcji octanu winylu w kopolimerze |
| Acrylates Copolymer, Acrylates/Octylacrylamide Copolymer | Twardszy, bardziej odporny film; przy nadmiarze produktu łatwiej się łuszczy | Wysoka — wybór do upięć, wilgotnego powietrza i całodziennych stylizacji |
| VA/Crotonates Copolymer | Sztywne utrwalenie, dobrze znosi wilgoć | Wysoka |
| Polyquaternium-4, Polyquaternium-11 | Ładunek dodatni sprawia, że dobrze osadzają się na włosie; utrwalenie umiarkowane, efekt bardziej pielęgnacyjny w dotyku | Średnia |
Praktyczny wniosek: jeśli lakier zawodzi Ci latem, w deszcz albo na weselu w upale, nie potrzebujesz mocniejszego utrwalenia — potrzebujesz innego polimeru. Szukaj kopolimeru VP/VA albo akrylanów wysoko w składzie, a nie samego PVP.
Źródło: Robbins, 2012
Jak dobrać moc utrwalenia lakieru?
Do zadania, nie do typu włosów — i z jednym zastrzeżeniem, o którym warto wiedzieć: skala mocy na opakowaniu nie jest znormalizowana. „Mocne utrwalenie” jednej marki może odpowiadać „średniemu” innej, bo nie istnieje wspólna metoda pomiaru, do której producenci musieliby się odnosić. Numer na puszce jest więc informacją porównawczą wewnątrz jednej linii produktów, a nie między markami.
| Zadanie | Czego szukać | Czego unikać |
| Utrwalenie codziennej fryzury | Lekki lakier na bazie PVP lub VP/VA; jedna cienka warstwa z odległości 25–30 cm | Formuł o wysokim stężeniu akrylanów — przy niewielkiej potrzebie dają sztywność i pylenie |
| Objętość u nasady | Lakier o średnim utrwaleniu, nakładany punktowo na podniesione pasma, przy nasadzie | Nakładania na całą fryzurę z góry — produkt osiada na długościach i je obciąża, czyli działa przeciw objętości |
| Upięcie na całą dobę | Akrylany albo VA/Crotonates; warstwowo, z przerwami na wyschnięcie | Jednej grubej warstwy — film wysycha nierówno i pęka |
| Wilgotne powietrze, deszcz, upał | Kopolimer VP/VA z wysokim udziałem octanu winylu lub akrylany | Samego PVP — jest higroskopijny i w wilgoci mięknie |
| Definiowanie loków | Lakier o elastycznym filmie, nakładany na wyschnięte loki, bez rozczesywania po aplikacji | Mocnego utrwalenia na wilgotne loki — film zastyga w przypadkowym kształcie |
| Wygładzenie puszących się włosów | Rozpylenie na szczotkę, a nie na włosy, i przeczesanie | Rozpylania z bliska bezpośrednio na powierzchnię — daje przesztywnione plamy |
| Włosy cienkie | Lekki film, jedna warstwa; polimery raczej niż emolienty | Formuł z dużą ilością silikonów i olejków — dodają masy, a masa spłaszcza fryzurę |
Czy alkohol w lakierze wysusza włosy?
Nie w takim sensie, w jakim się to zwykle rozumie — bo alkohol nie zostaje na włosach. Jego rolą jest rozpuścić polimer i odparować, co zajmuje kilka sekund; po tym czasie na włosie jest sam film polimerowy. Twierdzenie, że alkohol z lakieru „dodatkowo wysusza włosy przy częstym używaniu”, jest przy tym wewnętrznie sprzeczne z tym, że szybko odparowuje. Jedno wyklucza drugie.
Co nie znaczy, że lakier nie może przesuszać. Odpowiada za to raczej sam film: sztywny polimer na powierzchni zwiększa tarcie między włosami, a wyczesywanie zaschniętego filmu to obciążenie mechaniczne. Uczucie szorstkości i „suchości” po lakierze pochodzi więc z warstwy na włosie, nie z rozpuszczalnika, który zdążył już odparować.
Warto też wiedzieć, co kosztuje „lakier bez alkoholu”. Rozpuszczalnik trzeba czymś zastąpić, a zamiennikiem jest zwykle woda. Woda nie odparowuje w kilka sekund, więc produkt schnie dłużej i po drodze potrafi zmiękczyć świeżo ułożoną fryzurę; do tego formuła wodna wymaga konserwantu, którego lakier alkoholowy zwykle nie potrzebuje. To nie jest wybór lepszy ani gorszy — to inny zestaw kompromisów.
Źródła: Robbins, 2012; Martin, Sugathan, 2011
Co właściwie znaczy „lakier ekologiczny” i „bez parabenów”?
W przypadku lakieru „bez parabenów” to deklaracja o braku czegoś, czego w nim zwykle i tak nie ma. Parabeny są substancjami konserwującymi, a konserwant jest potrzebny tam, gdzie jest woda umożliwiająca rozwój mikroorganizmów. Klasyczny lakier alkoholowy jest praktycznie bezwodny, więc konserwacji nie wymaga. Osobno: parabeny to dozwolone substancje konserwujące o stężeniach regulowanych załącznikiem V rozporządzenia kosmetycznego Unii Europejskiej — nazywanie ich „szkodliwymi chemikaliami” nie ma podstaw w ocenie regulacyjnej.
Z „ekologicznością” jest trudniej, bo prawdziwy problem środowiskowy lakierów leży w miejscu, o którym te deklaracje nie mówią. Lakier jest z definicji produktem lotnym: rozpuszczalnik i gaz nośny odparowują w całości do powietrza. Dlatego lakiery do włosów są w regulacjach traktowane jako źródło lotnych związków organicznych i objęte odrębnymi normami emisji dla produktów konsumenckich — amerykański przepis federalny z 1998 roku, wprowadzając takie limity dla całej grupy produktów, szacował redukcję emisji na 90 tysięcy ton rocznie (40 CFR część 59, podczęść C).
Uczciwe podsumowanie: przy lakierze do włosów o śladzie środowiskowym decyduje przede wszystkim to, co odparowuje, a nie opakowanie ani obecność ekstraktów roślinnych w składzie. Jeśli to dla Ciebie istotne, największą różnicę robi używanie mniejszej ilości produktu i wybór formy z pompką zamiast aerozolu z gazem nośnym.
Źródła: rozporządzenie (WE) nr 1223/2009, załącznik V; 40 CFR część 59, podczęść C (US EPA, 1998). Uwaga: pozycje regulacyjne, nie badania naukowe
Czy lakier chroni włosy przed słońcem i wysoką temperaturą?
Przed słońcem — w stopniu nieudokumentowanym, przed temperaturą — nie, i to drugie jest ważniejsze, bo dotyczy bezpieczeństwa włosów. Lakier jest produktem wykończeniowym: nakłada się go po stylizacji, na suche i już uformowane włosy. Termoochrona działa odwrotnie — nakłada się ją przed użyciem prostownicy czy lokówki. Te dwie funkcje nie są wymienne, a prasowanie prostownicą włosów pokrytych zaschniętym lakierem to najgorszy z możliwych wariantów: film polimerowy zapieka się na włosie i utrudnia równomierne przewodzenie ciepła.
| Obietnica z opakowania | Co jest prawdą | Werdykt |
| „Filtry UV chronią włosy” | Uszkodzenia włosa przez UV są realne i dotyczą zarówno powierzchni, jak i kory włókna (Ramos i wsp., 2026). Ale przegląd literatury o fotouszkodzeniach włosa wskazuje, że brakuje ustalonych metod pomiaru i zgody co do mechanizmów, a o skuteczności filtrów w kosmetykach do włosów nie mówi nic (Nogueira, Joekes, Dicelio, 2006) | Zjawisko prawdziwe, ochrona nieudowodniona. Nie traktuj tego jako powodu wyboru produktu |
| „Termoochrona w lakierze” | Lakier nakłada się po stylizacji na gorąco, a nie przed nią. Nie zastępuje preparatu termoochronnego | Nie. Jeśli używasz prostownicy, potrzebujesz osobnego produktu, nakładanego wcześniej |
| „Chroni przed wilgocią” | To jedyna z tych trzech obietnic, która ma podstawę — i zależy od polimeru, nie od dodatków. Kopolimery VP/VA i akrylany faktycznie znoszą wilgoć lepiej niż PVP | Tak, ale sprawdź polimer w składzie, nie hasło na opakowaniu |
Źródła: Ramos i wsp., 2026; Nogueira, Joekes, Dicelio, 2006
Czy składniki pielęgnacyjne w lakierze coś dają?
Niewiele, i wynika to z samej konstrukcji produktu: lakier zostaje na włosach jako cienki film, nie jest spłukiwany, ale też nie ma jak wniknąć — a stężenia dodatków są niskie. Dwa twierdzenia z tej kategorii warto sprostować wprost, bo powtarzają się w opisach niezależnie od marki.
Pierwsze: „proteiny, takie jak keratyna czy proteiny jedwabiu, pomagają odbudować strukturę włosów, wzmacniając je od wewnątrz”. Hydrolizat keratyny nie przenika do kory włosa — osadza się na powierzchni, a to zupełnie inny efekt niż odbudowa. Nie ma też badań przypisujących fibroinie jedwabiu wpływ na wytrzymałość włosa; działa jak każdy inny hydrolizat białkowy, czyli powierzchniowo.
Drugie: olejki w lakierze. Olej arganowy, jojoba czy kokosowy dodają połysku, ale jednocześnie zmiękczają film polimerowy i dokładają włosom masy — działają więc przeciwnie do utrwalenia i przeciwnie do objętości. Przy włosach cienkich to najczęstsza przyczyna sytuacji, w której lakier „nie trzyma”, choć moc utrwalenia jest wysoka.
Co ma tu realny sens: pantenol i nieduża ilość silikonu lotnego. Nie jako pielęgnacja, a jako plastyfikatory — sprawiają, że film jest mniej kruchy, nie pyli białym nalotem i daje się wyczesać. To użyteczna funkcja, tylko nazywana w opisach niewłaściwie.
Źródło: Gavazzoni Dias, 2015
Jak nakładać lakier do włosów?
Cienkimi warstwami, z odległości 25–30 centymetrów, na suche i już ułożone włosy — a przy wygładzaniu rozpylając produkt na szczotkę, nie na włosy. Ta ostatnia technika jest najmniej znana i rozwiązuje najczęstszy problem: przesztywnione, sklejone plamy w miejscach, gdzie strumień padał zbyt blisko.
| Efekt | Jak nałożyć | Odległość |
| Utrwalenie całej fryzury | Jedna cienka warstwa w formie mgiełki, ruchem wzdłuż głowy; jeśli trzeba mocniej, dołóż drugą po wyschnięciu pierwszej | 25–30 cm |
| Objętość u nasady | Podnieś pasmo palcami lub grzebieniem i rozpyl na odsłoniętą nasadę, nie na powierzchnię fryzury | 15–20 cm, punktowo |
| Wygładzenie puszących się włosów | Rozpyl na szczotkę i przeczesz włosy. Produkt trafia równomiernie i tylko tam, gdzie ma być | Na szczotkę, nie na włosy |
| Utrwalenie upięcia lub grzywki | Punktowo, na konkretne miejsce, krótkim naciśnięciem; przytrzymaj kształt palcami do wyschnięcia | 10–15 cm |
| Definiowanie loków | Rozpyl z góry na wyschnięte loki i nie rozczesuj po aplikacji | 30 cm |
- Zawsze na suche włosy. Na wilgotnych film zastyga w przypadkowym kształcie, a fryzura traci formę.
- Warstwowo, nie jednorazowo. Lepiej dołożyć drugą cienką warstwę niż zdjąć nadmiar z jednej grubej — nadmiaru nie da się zdjąć.
- Odczekaj kilkanaście sekund między warstwami. Film musi wyschnąć, zanim przyjmie następną porcję.
- Nie rozczesuj świeżo nałożonego lakieru. Zaschnięty film pęka i sypie się białym pyłem, a wyczesywanie go to dodatkowe obciążenie mechaniczne.
- Nie prostuj ani nie kręć włosów pokrytych lakierem. Lakier nakłada się jako ostatni krok, po stylizacji na gorąco.
- Zamykaj dyszę i przechowuj z dala od źródeł ciepła — aerozole są pod ciśnieniem i zawierają łatwopalny gaz nośny.
Jak usunąć lakier z włosów?
Zależy od polimeru i to jest informacja, której opakowania nie podają, a decyduje o tym, czy osad się gromadzi. PVP jest dobrze rozpuszczalny w wodzie, więc schodzi już przy myciu i częściowo przy samym wyczesaniu. Kopolimery VP/VA schodzą trudniej, a akrylany i VA/Crotonates są zaprojektowane właśnie tak, żeby woda ich nie usuwała — bo od tego zależy ich odporność na wilgoć. Ta sama cecha, która sprawia, że lakier trzyma na weselu, sprawia, że trzeba go potem zmyć szamponem.
| Polimer | Jak się usuwa | Ryzyko osadu |
| PVP | Woda i zwykły szampon; częściowo schodzi już przy wyczesaniu | Niskie |
| VP/VA Copolymer | Zwykły szampon, przy codziennym stosowaniu okresowo mocniejszy | Umiarkowane |
| Acrylates Copolymer, VA/Crotonates | Szampon myjący dokładnie; przy częstym używaniu raz na 2–4 tygodnie szampon głęboko myjący | Wysokie — to cena odporności na wilgoć |
| Polyquaternium | Osadza się celowo i przy każdym myciu schodzi tylko częściowo | Umiarkowane, narastające |
Jak rozpoznać, że osad już jest: włosy są ciężkie i matowe od nasady, tracą objętość, a odżywka przestaje działać, mimo że nic się w pielęgnacji nie zmieniło. Rozwiązaniem jest jedno mycie szamponem głęboko myjącym, nie zwiększanie ilości odżywki.
Czego nie robić: nie wyczesywać zaschniętego lakieru zamiast go umyć. Film pęka wtedy na drobinki, które wyglądają jak łupież, a samo wyczesywanie zaschniętego polimeru jest obciążeniem mechanicznym dla osłonki. Jeśli fryzura ma zostać na kolejny dzień, lepiej dołożyć minimalną ilość produktu niż przeczesywać całość.
Źródła: Robbins, 2012; Martin, Sugathan, 2011
Recenzje lakierów na naszym portalu:
FAQ — najczęstsze pytania o lakier do włosów
Z czego składa się lakier do włosów?
Z polimeru utrwalającego i lotnego rozpuszczalnika, plus w aerozolach gazu nośnego. Polimer (najczęściej PVP, kopolimer VP/VA albo akrylany) tworzy na włosach film, który je usztywnia i spaja w punktach kontaktu. Rozpuszczalnik, zwykle alkohol, służy tylko do rozpylenia polimeru i odparowuje w kilka sekund. Reszta składu to plastyfikatory, które zmiękczają film, oraz dodatki wizerunkowe.
Dlaczego lakier przestaje trzymać w wilgotne dni?
Bo najczęstszy polimer utrwalający, PVP, jest higroskopijny — pochłania wodę z powietrza, film mięknie i utrwalenie puszcza. Rozwiązaniem nie jest mocniejszy lakier, a inny polimer: kopolimery VP/VA i akrylany zawierają część hydrofobową, więc pochłaniają znacznie mniej wilgoci. Sprawdź, który z nich stoi wysoko w składzie.
Czy alkohol w lakierze wysusza włosy?
Nie zostaje na włosach na tyle długo, żeby to zrobić — jego zadaniem jest rozpuścić polimer i odparować w kilka sekund. Uczucie szorstkości po lakierze pochodzi z filmu polimerowego na powierzchni, który zwiększa tarcie między włosami, a nie z rozpuszczalnika. To zresztą wewnętrzna sprzeczność wielu poradników: nie da się jednocześnie twierdzić, że alkohol szybko odparowuje i że przez to wysusza włosy.
Czy warto wybrać lakier bez alkoholu?
Zależy, co jest dla Ciebie ważne, bo to wymiana kompromisów, nie ulepszenie. Rozpuszczalnik trzeba czymś zastąpić, a zamiennikiem jest zwykle woda: produkt schnie wtedy dłużej, po drodze może zmiękczyć świeżo ułożoną fryzurę, a formuła wodna wymaga konserwantu, którego lakier alkoholowy zwykle nie potrzebuje.
Czy lakier bez parabenów jest lepszy?
W przypadku lakieru to deklaracja o braku czegoś, czego zwykle i tak nie ma. Parabeny są konserwantami, a konserwant jest potrzebny tam, gdzie jest woda — klasyczny lakier alkoholowy jest praktycznie bezwodny. Do tego parabeny to dozwolone substancje konserwujące o stężeniach regulowanych w załączniku V rozporządzenia kosmetycznego UE, więc nazywanie ich „szkodliwymi chemikaliami” nie ma podstaw.
Czy lakier do włosów zastępuje termoochronę?
Nie i nie należy go do tego używać. Lakier jest produktem wykończeniowym, nakładanym po stylizacji na suche, już uformowane włosy; termoochronę nakłada się przed użyciem prostownicy lub lokówki. Prasowanie włosów pokrytych zaschniętym lakierem jest wariantem najgorszym — film zapieka się na włosie.
Czy filtry UV w lakierze chronią włosy?
Uszkodzenia włosa przez promieniowanie UV są realne i obejmują zarówno powierzchnię, jak i korę włókna (Ramos i wsp., 2026). Skuteczność filtrów w kosmetykach do włosów jest natomiast nieudokumentowana: przegląd literatury o fotouszkodzeniach włosa wskazuje brak ustalonych metod pomiaru i brak zgody co do mechanizmów, a o filtrach nie mówi nic (Nogueira, Joekes, Dicelio, 2006). Nie warto wybierać lakieru z tego powodu.
Czy keratyna w lakierze odbudowuje włosy?
Nie. Hydrolizat keratyny nie przenika do kory włosa — osadza się na powierzchni, a to inny efekt niż odbudowa struktury. To samo dotyczy „protein jedwabiu”: nie ma badań przypisujących fibroinie jedwabiu wpływ na wytrzymałość włosa. W lakierze takie dodatki działają powierzchniowo, jak plastyfikatory.
Z jakiej odległości nakładać lakier?
Do utrwalenia całej fryzury 25–30 cm, cienką warstwą w formie mgiełki. Punktowo, przy upięciach i grzywce, 10–15 cm krótkim naciśnięciem. Do objętości u nasady podnieś pasmo i rozpyl na odsłoniętą nasadę z 15–20 cm. Do wygładzania puszących się włosów najlepiej rozpylić produkt na szczotkę i przeczesać — wtedy trafia równomiernie i tylko tam, gdzie ma być.
Dlaczego po lakierze zostaje biały pył na włosach?
Bo film polimerowy pękł — najczęściej po nałożeniu zbyt grubej warstwy albo po rozczesaniu włosów po aplikacji. Zapobiega się temu, nakładając cienkie warstwy z przerwami na wyschnięcie i nie czesząc włosów po lakierze. Formuły z plastyfikatorami (na przykład z lotnym silikonem lub pantenolem) pylą mniej, bo ich film jest mniej kruchy.
Ile razy dziennie można używać lakieru?
Nie ma tu progu bezpieczeństwa do przekroczenia — problemem nie jest liczba użyć, a narastanie osadu i wyczesywanie zaschniętego filmu. Jeśli dokładasz produkt kolejnego dnia, dokładaj minimalną ilość i nie przeczesuj całości. Kiedy włosy stają się ciężkie i matowe od nasady, umyj je szamponem głęboko myjącym, zamiast zwiększać ilość odżywki.
Jak zmyć lakier z włosów?
Zależy od polimeru. PVP jest dobrze rozpuszczalny w wodzie i schodzi przy zwykłym myciu. Kopolimery VP/VA wymagają porządnego szamponu, a akrylany i VA/Crotonates są celowo odporne na wodę — przy częstym stosowaniu warto raz na 2–4 tygodnie użyć szamponu głęboko myjącego. To ta sama cecha polimeru, która daje odporność na wilgoć.
Czy lakier do włosów jest ekologiczny?
Kluczowy problem środowiskowy lakieru nie dotyczy opakowania, a tego, co odparowuje: rozpuszczalnik i gaz nośny trafiają w całości do powietrza. Dlatego lakiery do włosów są objęte odrębnymi normami emisji lotnych związków organicznych dla produktów konsumenckich (40 CFR część 59, podczęść C). Największą różnicę robi więc używanie mniejszej ilości produktu i wybór formy z pompką zamiast aerozolu.
Czy „mocne utrwalenie” znaczy to samo u każdej marki?
Nie. Skala mocy na opakowaniu nie jest znormalizowana — nie istnieje wspólna metoda pomiaru, do której producenci musieliby się odnosić. Numer na puszce porównuje produkty wewnątrz jednej linii, a nie między markami. Bardziej wiarygodną informacją jest polimer w składzie i jego pozycja na liście.
Źródła
- Robbins C.R., Chemical and Physical Behavior of Human Hair, wyd. 5, Springer, Berlin–Heidelberg 2012. DOI: 10.1007/978-3-642-25611-0
- Nogueira A.C.S., Joekes I., Dicelio L.E., About photo-damage of human hair, „Photochemical & Photobiological Sciences” 2006, t. 5, nr 2, s. 165–169. DOI: 10.1039/b504574f
- Ramos N.C.B.S., Dini A.X.P., Albarici V.C., Ferreira M.M., Hercolino C.V., Pinheiro A.S., Baby A.R., Velasco M.V.R., Impact of ultraviolet radiation-induced damage to hair fiber integrity: A multi-technique physicochemical characterization of surface and cortex properties, „International Journal of Cosmetic Science” 2026 (publikacja online). DOI: 10.1111/ics.70104
- Gavazzoni Dias M.F.R., Hair Cosmetics: An Overview, „International Journal of Trichology” 2015, t. 7, nr 1, s. 2–15. DOI: 10.4103/0974-7753.153450
- Martin A.M., Sugathan P., Localised Acquired Trichorrhexis Nodosa of the Scalp Hair Induced by a Specific Comb and Combing Habit, „International Journal of Trichology” 2011, t. 3, nr 1, s. 34–37. DOI: 10.4103/0974-7753.82138
- Tokunaga S., Tanamachi H., Ishikawa K., Degradation of Hair Surface: Importance of 18-MEA and Epicuticle, „Cosmetics” 2019, t. 6, nr 2, art. 31. DOI: 10.3390/cosmetics6020031
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1223/2009 dotyczące produktów kosmetycznych, załącznik V — wykaz substancji konserwujących dopuszczonych w produktach kosmetycznych. Uwaga: pozycja regulacyjna, nie badanie naukowe
- National Volatile Organic Compound Emission Standards for Consumer Products, 40 CFR część 59, podczęść C, US EPA, przepis końcowy z 1998 r. Uwaga: pozycja regulacyjna, nie badanie naukowe
