Od 31 lipca 2026 roku nowe kosmetyki wprowadzane na rynek muszą już mieć nowe oznakowanie [1]. Przez najbliższe dwa lata zobaczysz więc na półce obie wersje etykiet. Wyjaśniamy, co się zmieniło, jak znaleźć alergeny w składzie i co zrobić, jeśli podejrzewasz, że uczula Cię szampon.
Co się zmieniło w przepisach?
Zmiana wynika z rozporządzenia Komisji (UE) 2023/1545 z 26 lipca 2023 roku, które poprawiło załącznik III do unijnego rozporządzenia kosmetycznego 1223/2009 [1]. Rozporządzenie weszło w życie 16 sierpnia 2023 roku, ale producentom dano długie okresy przejściowe [1]:
| Data | Co to oznacza? |
| 16.08.2023 | rozporządzenie wchodzi w życie [1] |
| do 31.07.2026 | można wprowadzać na rynek nowe produkty ze starą etykietą [1] |
| do 31.07.2028 | produkty ze starą etykietą mogą jeszcze leżeć na półkach [1] |
Skąd te liczby? Dotąd na etykietach trzeba było podawać 24 alergeny zapachowe [1]. Pierwotna lista liczyła 26 pozycji, ale dwie substancje, m.in. lilial, zostały w międzyczasie w kosmetykach zakazane [2]. Naukowy komitet UE ds. bezpieczeństwa konsumentów (SCCS) wskazał 56 kolejnych, więc po zmianie jest 80 pozycji [1]. Niektóre z nich obejmują grupy kilku podobnych substancji, dlatego część źródeł pisze o „ponad 80 substancjach” [1][3]. Wśród nowych nazw są m.in. wanilina i mentol [3].
Kiedy alergen trafia na etykietę?
Progi się nie zmieniły. Alergen trzeba wymienić z nazwy, gdy przekracza [1]:
- 0,001% w produktach bez spłukiwania, takich jak odżywki bez spłukiwania, mgiełki, perfumy do włosów czy wcierki,
- 0,01% w produktach spłukiwanych, takich jak szampony, maski i odżywki do spłukiwania.
Ważne jest też to, że nie ma znaczenia, skąd alergen pochodzi. Liczy się tak samo, gdy trafia do produktu z kompozycji zapachowej, z olejku eterycznego czy z ekstraktu roślinnego, a ilości z różnych surowców się sumuje [4].
Przepisy dotyczą też utlenionych form zapachów. Limonen po kontakcie z powietrzem tworzy nadtlenki, które uczulają silniej, dlatego rozporządzenie ogranicza ich poziom w surowcu [1].
Szampon bez zapachu nie zawsze oznacza szampon bez alergenów
Brak słowa „parfum” w składzie nie gwarantuje, że w szamponie nie ma alergenów zapachowych. Mogą pochodzić z olejków eterycznych i ekstraktów roślinnych [4]. Olejek lawendowy, cytrusowy czy różany to naturalne mieszaniny zawierające m.in. linalool, limonene i geraniol. Hasło „naturalny” nie oznacza więc „bez alergenów”.
Zapach jest w kosmetykach do włosów niemal wszędzie. Przegląd badań o alergiach na kosmetyki do włosów podaje, że kompozycję zapachową zawiera 96–98% szamponów i odżywek [5].
Produkty bez spłukiwania mają dziesięciokrotnie niższy próg niż szampony [1]. Na etykiecie mgiełki czy perfum do włosów zobaczysz więc zwykle więcej nazw alergenów. Przykładem jest skład nowych perfum do włosów Neboa, gdzie na końcu listy są m.in. citronellol, coumarin i limonene [6]. Więcej o tych produktach piszemy w newsie o Neboa Hair Perfume i w tekście o mgiełkach do włosów.
Jak czytać skład, jeśli masz uczuloną skórę głowy?
Alergeny zapachowe znajdziesz na końcu listy składników, zwykle za słowem „parfum”. Najczęstsze nazwy na etykietach kosmetyków do włosów to limonene, linalool, citronellol, coumarin i geraniol.
- Zapisz nazwy, po których masz reakcję. Jeśli dermatolog zrobił Ci testy płatkowe, masz listę gotową. Jeśli nie, porównuj składy produktów, które Cię uczuliły.
- Szukaj ich w składzie przed zakupem. Nowe etykiety to ułatwiają, bo wymieniają więcej substancji z nazwy.
- Nie ufaj ślepo słowu „hipoalergiczny”. W prawie UE to określenie nie ma definicji. Wytyczne Komisji dotyczące oświadczeń na kosmetykach mówią, że taki produkt powinien być zaprojektowany tak, by ograniczyć ryzyko alergii, ale samo hasło „nie gwarantuje całkowitego braku ryzyka” [7].
Przy okazji warto nauczyć się czytać cały skład szamponu. Pomoże w tym nasz poradnik jak czytać etykiety INCI szamponów. Szampony do wrażliwej skóry głowy porównywaliśmy w rankingu szamponów do suchej i wrażliwej skóry głowy.
Uczulenie na szampon – objawy i kiedy do lekarza?
Alergia na zapachy nie jest rzadka. Według SCCS dotyczy 1–3% ogólnej populacji Europy i około 16% osób z egzemą [8]. W dużym badaniu populacyjnym dodatni wynik testu na Fragrance Mix I, standardową mieszankę alergenów zapachowych, miało 2,6% badanych [9].
Uczulenie na szampon często nie objawia się tam, gdzie się go spodziewasz. Skóra głowy jest gruba i dość odporna. Objawy na samej skórze głowy ma tylko 6,7–7,7% osób z alergią kontaktową w tej okolicy [10]. Reakcja częściej pojawia się na karku, szyi, czole i wokół linii włosów, czyli tam, gdzie spływa piana [5][10]. Typowe objawy to swędzenie, pieczenie, zaczerwienienie i drobne grudki, które nasilają się po zmianie kosmetyku.
Jeśli objawy wracają, idź do dermatologa lub alergologa. Podstawą diagnozy są testy płatkowe, w których na skórę pleców nakłada się standardowe zestawy alergenów i odczytuje reakcję po kilku dniach [8]. Inne przyczyny swędzenia opisujemy w tekstach Dlaczego swędzi skóra głowy? 13 przyczyn i jak pokonać swędzenie skóry głowy.
Ważne: alergen to substancja, która może uczulić część osób, a nie trucizna. Jeśli żaden kosmetyk Cię nie uczula, nowe etykiety to dla Ciebie tylko dodatkowa informacja.
FAQ alergeny w kosmetykach do włosów
Dlaczego skład mojego szamponu się wydłużył?
Bo od 31 lipca 2026 roku nowe kosmetyki muszą wymieniać z nazwy 80 alergenów zapachowych zamiast 24, jeśli przekraczają określone progi [1]. Receptura zwykle się nie zmieniła, zmieniła się tylko etykieta.
Czy szampon hipoalergiczny nie uczula?
Nie ma takiej gwarancji. „Hipoalergiczny” nie ma definicji prawnej, a unijne wytyczne mówią wprost, że to hasło nie wyklucza ryzyka alergii [7]. Przy znanej alergii sprawdzaj skład, a nie hasło na opakowaniu.
Czy naturalne olejki eteryczne mogą uczulać?
Tak. Zawierają te same substancje, które są na liście alergenów, np. linalool czy limonene. Na etykietę trafiają niezależnie od tego, czy pochodzą z olejku, czy z kompozycji zapachowej [4].
Jak zrobić test na uczulenie na szampon?
Wiarygodny test to test płatkowy u dermatologa lub alergologa [8]. W domu możesz najwyżej nałożyć odrobinę produktu za ucho lub na zgięcie łokcia i obserwować skórę przez dwa dni, ale taka próba nie zastąpi diagnostyki.
Bibliografia
[1] Rozporządzenie Komisji (UE) 2023/1545 z dnia 26 lipca 2023 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1223/2009 w odniesieniu do oznakowania alergenów zapachowych w produktach kosmetycznych, Dz.U. L 188 z 27.7.2023, motywy 2, 5–8 i załącznik: EUR-Lex.
[2] Österreichisches Bundesamt für Verbrauchergesundheit, informacja o zakazanych substancjach zapachowych (HICC/Lyral, Lilial): bavg.gv.at.
[3] Kozłowska K., „Nowe alergeny zapachowe na etykietach kosmetyków”, Świat Przemysłu Kosmetycznego, 1.07.2026: przemyslkosmetyczny.pl.
[4] Wiadomości Kosmetyczne, „Alergeny zapachowe – nowe wymogi etykietowania wejdą w życie z końcem lipca”, 1.07.2026: wiadomoscikosmetyczne.pl.
[5] Alajaji A. i in., artykuł przeglądowy o alergicznym kontaktowym zapaleniu skóry wywołanym kosmetykami do włosów, Cureus 2024, doi: 10.7759/cureus.58054.
[6] Rossmann.pl, Neboa perfumy do włosów Sweet Grace 50 ml – skład: karta produktu (dostęp: 30.09.2026).
[7] Komisja Europejska, Technical document on cosmetic claims (3.07.2017), załącznik IV – oświadczenie „hypoallergenic”: ec.europa.eu.
[8] Scientific Committee on Consumer Safety (SCCS), opinia o alergenach zapachowych w kosmetykach, 2012 – streszczenie dla konsumentów: ec.europa.eu; pełna opinia: SCCS/1459/11.
[9] Diepgen T.L. i in., „Prevalence of fragrance contact allergy in the general population of five European countries: a cross-sectional study”, British Journal of Dermatology 2015, doi: 10.1111/bjd.14151 (badanie finansowane przez RIFM, instytut badawczy branży zapachowej).
[10] Hwang J. i in., praca o alergicznym kontaktowym zapaleniu skóry głowy, International Journal of Women’s Dermatology 2024, doi: 10.1097/JW9.0000000000000167.
