Łysienie androgenowe u kobiet – przyczyny
Łysienie androgenowe u kobiet, znane również jako łysienie o wzorze żeńskim, wynika przede wszystkim z działania hormonów androgennych, szczególnie dihydrotestosteronu (DHT). Ten silny metabolit testosteronu powstaje w wyniku przekształcenia testosteronu przez enzym 5-alfa-reduktazę. U kobiet podatnych genetycznie na łysienie androgenowe, DHT wiąże się z receptorami w mieszkach włosowych, powodując ich stopniowe kurczenie się i skracanie fazy wzrostu włosa. W rezultacie włosy stają się coraz cieńsze, słabsze i krótsze, aż w końcu mieszki włosowe przestają produkować widoczne włosy.
Czynnik genetyczny i dziedziczenie
Predyspozycje do łysienia androgenowego są silnie uwarunkowane genetycznie i mogą być dziedziczone zarówno po linii matczynej, jak i ojcowskiej. Badania wykazują, że jeśli kobieta ma krewnych pierwszego stopnia z problemem łysienia androgenowego, jej ryzyko rozwoju tej dolegliwości znacząco wzrasta. Geny odpowiedzialne za wrażliwość mieszków włosowych na działanie DHT oraz za aktywność enzymu 5-alfa-reduktazy mogą być przekazywane z pokolenia na pokolenie. Warto podkreślić, że dziedziczenie tego typu łysienia nie jest proste i jednoznaczne – może ominąć jedno pokolenie i ujawnić się u wnuczek, co czyni przewidywanie trudniejszym.
Zmiany hormonalne związane z wiekiem i stanem zdrowia
Łysienie androgenowe u kobiet często nasila się w okresach znaczących zmian hormonalnych, szczególnie w czasie menopauzy, gdy spada poziom estrogenów i progesteronu, które naturalnie równoważą działanie androgenów. Dodatkowo schorzenia takie jak zespół policystycznych jajników (PCOS), choroby tarczycy czy nadczynność gruczołów nadnerczy mogą prowadzić do zaburzeń równowagi hormonalnej i przyspieszać proces łysienia. Niektóre leki, zwłaszcza te zawierające androgeny lub wpływające na metabolizm hormonów, również mogą przyczyniać się do rozwoju tej dolegliwości. Stres chroniczny, który wpływa na produkcję kortyzolu, może dodatkowo zaburzać cykl wzrostu włosów i nasilać objawy łysienia androgenowego.
Jak zdiagnozować łysienie androgenowe u kobiet?
Diagnoza łysienia androgenowego u kobiet rozpoczyna się od szczegółowego wywiadu medycznego oraz dokładnego badania dermatologicznego skóry głowy. Lekarz dermatolog ocenia charakterystyczny wzór przerzedzenia włosów, który u kobiet zazwyczaj obejmuje centralną część głowy z poszerzaniem się przedziałka, przy zachowaniu linii włosów na czole. Do precyzyjnej oceny stopnia zaawansowania łysienia stosuje się skalę Ludwiga, która wyróżnia trzy główne stopnie nasilenia choroby. Pomocne może być również badanie trichoskopowe – nieinwazyjne badanie przy użyciu specjalnego mikroskopu, które pozwala na dokładną ocenę gęstości włosów, średnicy łodyg włosowych oraz stanu mieszków włosowych.
Diagnostyka laboratoryjna i wykluczenie innych przyczyn
Aby potwierdzić diagnozę łysienia androgenowego i wykluczyć inne możliwe przyczyny wypadania włosów, lekarz może zlecić badania laboratoryjne. Obejmują one oznaczenie poziomu hormonów, w tym testosteronu całkowitego i wolnego, DHEA-S, prolaktyny oraz hormonów tarczycy (TSH, fT3, fT4). Ważne jest również sprawdzenie poziomu żelaza, witaminy B12, kwasu foliowego i witaminy D, których niedobory mogą naśladować objawy łysienia androgenowego. W niektórych przypadkach może być konieczne wykonanie biopsji skóry głowy, aby wykluczyć inne schorzenia dermatologiczne. Test „pociągnięcia włosa” pomaga ocenić, czy włosy wypadają nadmiernie, a dokładny wywiad dotyczący stosowanych leków, stresu i zmian hormonalnych uzupełnia obraz diagnostyczny.
Łysienie androgenowe u kobiet – objawy
Łysienie androgenowe u kobiet różni się znacząco od męskiego wzoru łysienia i charakteryzuje się stopniowym przerzedzaniem włosów w centralnej części głowy. Pierwsze objawy to zazwyczaj poszerzanie się naturalnego przedziałka oraz widoczne zmniejszenie gęstości włosów w okolicy ciemieniowej i wierzchołkowej części głowy. W przeciwieństwie do mężczyzn, u kobiet rzadko dochodzi do całkowitego wyłysienia – zamiast tego włosy stają się coraz cieńsze, krótsze i słabsze, tworząc efekt „puszenia się”. Linia włosów na czole zazwyczaj pozostaje nienaruszona, choć może się nieznacznie cofać w okolicach skroniowych. Proces ten przebiega powoli i może rozwijać się przez wiele lat, często będąc niezauważalnym we wczesnych stadiach.
Zmiany jakości włosów i towarzyszące objawy
Oprócz utraty gęstości, łysienie androgenowe u kobiet objawia się znaczną zmianą jakości włosów. Włosy stają się cieńsze, bardziej delikatne i łamliwe, tracą swoją naturalną objętość i blask. Może pojawić się zwiększona wrażliwość skóry głowy, swędzenie lub uczucie ściągnięcia. Wiele kobiet zauważa również, że włosy rosną wolniej i nie osiągają takiej długości jak wcześniej. W przypadkach związanych z podwyższonym poziomem androgenów mogą wystąpić dodatkowe objawy, takie jak nadmierny wzrost włosów na twarzy i ciele (hirsutyzm), problemy z cerą (trądzik), nieregularne miesiączki czy pogłębienie głosu. Te towarzyszące objawy mogą wskazywać na podstawowe zaburzenia hormonalne wymagające dodatkowej diagnostyki i leczenia.
Szampon na łysienie androgenowe u kobiet
Szampony przeznaczone do walki z łysieniem androgenowym u kobiet stanowią ważny element terapii wspomagającej, choć nie mogą zastąpić podstawowego leczenia farmakologicznego. Tego typu kosmetyki zawierają składniki aktywne, które mogą spowalniać proces miniaturyzacji mieszków włosowych, poprawiać krążenie w skórze głowy oraz wzmacniać strukturę istniejących włosów. Najważniejszymi substancjami czynnymi w tego typu szamponach są ketokonazol (który blokuje lokalnie działanie DHT), kofeina (stymulująca krążenie), biotyna, amineksil oraz ekstrakty roślinne takie jak palma sabałowa czy ginkgo biloba. Regularne stosowanie odpowiednio dobranego szamponu może przyczynić się do poprawy kondycji włosów i spowolnienia postępu łysienia.
Oto przegląd najczęściej rekomendowanych produktów:
- Nizoral – zawiera 2% ketokonazolu, który blokuje receptory DHT w skórze głowy; stosowany 2-3 razy w tygodniu, może wywołać przejściowe podrażnienia.
- Alpecin Coffein Shampoo C1 – oparty na kofeinie stymulującej mieszki włosowe; przeznaczony do codziennego użytku, szczególnie skuteczny w początkowych stadiach łysienia.
- Vichy Dercos Energising – zawiera amineksil i witaminy z grupy B; łagodny w działaniu, odpowiedni dla wrażliwej skóry głowy.
- L’Oréal Serioxyl – z kompleksem Stemoxydine stymulującym wzrost nowych włosów; dostępny w wersji dla różnych typów włosów.
- Eucerin DermoCapillaire – zawiera tiazolidynę i glukozę; przeznaczony dla osób z bardzo wrażliwą skórą głowy.
- Rene Furterer Forticea – z kompleksem Curbicia i olejkami eterycznymi; naturalny skład, odpowiedni dla długotrwałego stosowania.
Łysienie androgenowe u kobiet – leczenie
Kosmetyki wspomagające pielęgnację są ważnym elementem terapii, jednak w wielu przypadkach konieczne jest zastosowanie leków na receptę. Najczęściej stosowanym preparatem jest minoksydyl, który poprawia ukrwienie skóry głowy i stymuluje mieszki włosowe do wzrostu. W niektórych sytuacjach lekarze przepisują także leki antyandrogenowe, takie jak spironolakton czy flutamid, które ograniczają działanie hormonów androgenowych. Choć finasteryd jest powszechnie stosowany u mężczyzn, jego użycie u kobiet jest ograniczone i wymaga specjalistycznej oceny. Terapia farmakologiczna powinna być zawsze prowadzona pod kontrolą dermatologa lub endokrynologa.
Zdrowa i zbilansowana dieta wpływa korzystnie na kondycję włosów. Szczególnie ważne jest dostarczanie organizmowi składników odżywczych, które wspierają wzrost włosów, takich jak żelazo, cynk, witaminy z grupy B (zwłaszcza biotyna), witamina D oraz kwasy tłuszczowe omega-3. W przypadku stwierdzonych niedoborów lekarz lub dietetyk może zalecić odpowiednią suplementację, co może przyspieszyć poprawę stanu włosów i skóry głowy.
Obok farmakoterapii, coraz większą popularność zdobywają zabiegi medycyny estetycznej, które mogą wspomagać leczenie łysienia androgenowego. Należą do nich mezoterapia skóry głowy, polegająca na wstrzykiwaniu substancji odżywczych bezpośrednio do mieszków włosowych, terapia światłem LED, laseroterapia niskiego poziomu, a także osocze bogatopłytkowe (PRP), które pobudza procesy regeneracyjne. Zabiegi te warto wykonywać w profesjonalnych klinikach, pod okiem specjalistów.
Porady dotyczące codziennej pielęgnacji włosów
W codziennej pielęgnacji warto unikać agresywnych zabiegów mechanicznych i chemicznych. Delikatne czesanie włosów szczotką z miękkim włosiem oraz unikanie mocnego tarcia podczas mycia minimalizują uszkodzenia. Suszenie włosów należy wykonywać na niskich temperaturach lub pozwolić im wyschnąć naturalnie. Należy ograniczyć farbowanie, trwałą ondulację i prostowanie wysoką temperaturą, które osłabiają włosy. Wybór łagodnych, nieobciążających kosmetyków oraz regularne stosowanie szamponów i odżywek dedykowanych łysieniu androgenowemu poprawia kondycję skóry głowy i włosów.
Łysienie androgenowe u kobiet to złożony problem, który wymaga odpowiedniego podejścia i świadomości dostępnych możliwości pielęgnacyjnych. Choć nie zawsze da się całkowicie zatrzymać proces utraty włosów, stosowanie dedykowanych kosmetyków oraz konsultacja ze specjalistą może znacząco poprawić kondycję włosów i zahamować dalsze przerzedzanie. Regularna pielęgnacja i właściwy dobór produktów to klucz do zachowania zdrowych i mocnych włosów na dłużej.
Bibliografia
- Kowalska-Olędzka E., Szmurło A., Ciechanowicz P., Walecka I.
Łysienie androgenowe – etiopatogeneza, diagnostyka i aktualne metody leczenia.
Medycyna Praktyczna, podyplomie.pl, 2020: https://podyplomie.pl/dermatologia/35162,lysienie-androgenowe-etiopatogeneza-diagnostyka-i-aktualne-metody-leczenia
- Łysienie androgenowe: u kobiet i mężczyzn. Jak leczyć?
Artykuł z 2025 r., oparty na aktualnych badaniach (m.in. Journal of Cosmetic Dermatology, 2021): https://recepta.pl/artykuly/lysienie-androgenowe-przyczyny-i-objawy-czy-mozna-je-wyleczyc
- Androgenetic alopecia.
PDF, artykuł przeglądowy w języku polskim, dostępny na stronie Termedia: https://www.termedia.pl/Journal/-56/pdf-32149-10?filename=Androgenetic+alopecia.pdf
- Choroby włosów – rozpoznanie i leczenie.
Książka w wersji PDF, rozdział dotyczący łysienia androgenowego: https://edraurban.pl/ssl/book-sample-file/choroby-wlosow-rozpoznanie-i-leczenie/pdf/choroby_wlosow_a.pdf
FAQ x łysienie androgenowe u kobiet
Czy da się wyleczyć łysienie androgenowe u kobiet?
Łysienie androgenowe u kobiet nie jest całkowicie wyleczalne, ale można je skutecznie kontrolować i spowolnić dzięki odpowiedniemu leczeniu oraz pielęgnacji.
Po czym poznać łysienie androgenowe u kobiet?
Objawia się stopniowym przerzedzaniem włosów na szczycie głowy i linii przedziałka, często z zachowaniem linii włosów przy czole.
Jak odwrócić łysienie androgenowe u kobiet?
Nie da się całkowicie odwrócić, ale regularne stosowanie leków (np. minoksydylu), odpowiednich kosmetyków oraz zmiana stylu życia może zahamować proces i poprawić kondycję włosów.
Czy w łysieniu androgenowym włosy odrastają?
Włosy mogą częściowo odrastać przy wczesnym i systematycznym leczeniu, jednak w zaawansowanych stadiach odrost jest ograniczony.
Czego nie robić przy łysieniu androgenowym?
Unikać agresywnych zabiegów fryzjerskich, wysokiej temperatury, silnych środków chemicznych oraz zaniedbywania leczenia i pielęgnacji skóry głowy.
